Tα λαχανικά των Χριστουγέννων

Περιμένοντας ανυπόμονα να γευτώ τα λαχανάκια Βρυξελλών που φύτεψα για πρώτη φορά στο λαχανόκηπο του σπιτιού μου, ακολουθώ για μια ακόμη φορά  τα ίχνη του αγροτικού χρόνου, που συμβαδίζει με τις εορτές και τις περιόδους νηστείας της χριστιανικής θρησκείας.

Αναφέρομαι στη νηστεία των Χριστουγέννων, που διαρκεί σαράντα μέρες, από τις 15 Νοεμβρίου μέχρι και τα Χριστούγεννα. Στηρίζεται στην μεγάλη ποικιλία των λαχανικών του χειμώνα. 

Στα λαχανικά συγκαταλέγονται και τα μυρωδικά καθώς και τα χόρτα τα άγρια και τα εξημερωμένα. 

Θα μπω στον πειρασμό να ταυτίσω μερικά από τα φυτά των Χριστουγέννων που διαθέτει "το λιβάδιον του οίκου" μου με αυτά που καταγράφονται στα Γεωπονικά, μια συλλογή αρχαίων αγρονομικών και κηπουρικών γνώσεων,  που σώζονται χάρη στον Κωνσταντίνο Προφυρογέννητο (10ο αιώνα).

 Άνηθος, δαυκί (καρότο), δυόσμος, κόλιανδρος, ρόκα (εύζωμο), κρεμμύδι, πικραλίδα, πράσο, ραπάνι, δύο είδη μολόχας, λευκή και κόκκινη κράμβη (λάχανο), θαλασσοκράμβη (αγριοσέσκουλο), σέλινον, σπανάκι, κουνουπίδι, πικραλίδα, ραδίκι, ραπάνι*.

Όσοι δεν έχουν ανακαλύψει ακόμα τις γεύσεις και τα αρώματα των χειμερινών λαχανικών, ας το επιχειρήσουν για την απόλαυση που χαρίζει η γευσιγνωσία. 

Δεν πειράζει ας πειραματιστούν και στις νέες ποικιλίες όπως τα λαχανάκια Βρυξελλών.

*Από το βιβλίο: Ο κηπουρός και η καθημερινή κουζίνα στο Βυζάντιο, Johannes Koder, Ίδρυμα Γουλανδρή-Χορν, Αθήνα 2000.

Αφιερώνω την ημέρα μου στον Lou Reed

Και καθώς νυχτώνει...
Μετά από μια υπέροχη μέρα στα αρκαδικά λιβάδια, που όργωσα και φύτεψα ότι σπόρους είχα στο λιλιπούτειο αγροτόσπιτό μου, κουκιά, σέσκουλα, σπανάκι.
Μετά πήγα και ατένισα τους λόφους στο Ρούτσι μαζεύοντας ραδίκια και μυρίζοντας τους φθινοπωρινούς κατακίτρινους και πάνλευκους κρόκους.
 Γυρίζοντας στην πρωτεύουσα Αθήνα, εκεί κοντά στη λίμνη του Σκαραμαγκά, καθώς αντιστέκονταν οι τελευταίες αγριόπαπιες στη ρύπανση, έμαθα ότι  πέθανε ο Lou Reed, ο ροκ σταρ που μας έμαθε να εκτιμούμε τις μικρές καθημερινές χαρές.
Ναι, αφιερώνω τη μέρα μου, αυτή την υπέροχη ημέρα.
Υες, it was a perfect day....

Τα αξεπέραστα άγρια βατόμουρα του Τροφοσυλλέκτη

Έχετε σκεφτεί ότι τα άγρια βατόμουρα μπορούν να αποτελέσουν το βασικό επιδόρπιο στο καλοκαιρινό τραπέζι, ή ένα κομψό δώρο για τις φίλες και τους φίλους σας τώρα το καλοκαίρι;
Αφήνω σ' εσάς την επιλογή του κατάλληλου οίνου, αφρώδη και μη ή ακόμα και ηδύποτου αν προτιμάτε τις γλυκιές γεύσεις για το τέλος στο δείπνο σας.
Τα βατόμουρα μαζεύονται στην αυγή με τις πρώτες δροσοσταλίδες, για να διατηρούν  τη φρεσκάδα στη σάρκα και το άρωμά τους.
Όσοι παραμένουν πιστοί στην πρωτεύουσα Αθήνα, μπορούν να παραγγείλουν τώρα στον Τροφοσυλλέκτη.

Οι καλοκαιρινοί καρποί του Τροφοσυλλέκτη

Μ' αρέσουν οι εκπλήξεις που μου επιφυλάσσει ο κήπος μου και οι περίπατοι στα αρκαδικά λιβάδια το καλοκαίρι, καθώς βαραίνουν οι βατομουριές στις άκρες των χωραφιών από τα βατόμουρα, και τ' αχλάδια των δασών βγάζουν το άρωμά τους σε κάθε δαγκωματιά.
Έγιναν τα ντοματίνια, μικρά, κατακόκκινα "ρουμπινί", γυαλιστερά, τα φασόλια και τ' αμπελοφάσουλα, οι μελιτζάνες και τα κολοκυθάκια του κήπου μου.
Κι' όπου δεν έβαλα λαχανικά, ο κήπος έχει αγριόβλητα κι' αντράκλα (γλυστρίδα).

Ο Τροφοσυλλέκτης στον κήπο 

Αγριόβλητα που γίνονται βραστά με ξύδι από άγρια βατόμουρα, σκόρδα Αρκαδίας από την πλεξούδα μας (ποτέ Κίνας!!!- όποιος δεν έχει μπορώ να τον προμηθεύσω).
Αγριόβλητα που γίνονται γιαχνιστά, με φρέσκια ντομάτα, σκόρδο (προσέξτε μόνο μία ντομάτα για μισό κιλό βλήτα- όχι υπερβολές και υπέρδόσεις...).
Αγριόβλητα και αντράκλα για βράσιμο
(υπέροχο μπουκέτο). Εδώ θα ήθελα να σας υπενθυμίσω το τυρί μου από τον Βάγγο Αρκαδίας, που είναι άπαιχτο (καλύτερο από τα γαλλικά chevre)
Ντοματοσαλάτα με αντράκλα, και τονοσαλάτα με αντράκλα.
Μελιτζάνες και κολοκυθάκια του κήπου μου, βασιλικός, μάραθος, δυόσμος που έχει απλωθεί στα παρτέρια, αποκλειστικά μόνο για γέμιση στα φρέσκα ραβιόλια που φτιάχνει ο Τροφοσυλλέκτης.
Από τα λειβάδια:
Βατόμουρα, άγρια, φρέσκα
Ρίγανη και βάλσαμο, από τα όρη της Καρύταινας στη Γορτυνία.
Και μην ξεχνάτε τη μαρμελάδα με lime και βερίκοκα του κήπου μου και τo coulis με τα μούρα της λίμνης Τάκας στην Αρκαδία.
Όποιος είναι ακόμα στην Αθήνα και στα πέριξ, μπορεί να τα προμηθευτεί από τον Τροφοσυλλέκτη

Τα ζουμερά μαύρα μούρα της λίμνης Τάκα

Μου αρέσει να αγναντεύω το τοπίο κοιτάζοντας ψηλά και να ταξιδεύω στο παρελθόν, για να αποτυπώνω τις κοινωνικές και οικονομικές σχέσεις στο χώρο και στο χρόνο.

Οι μουριές, όχι μόνο στην Αρκαδία, στην Πελοπόννησο, αλλά σε ολόκληρη την Ελλάδα υπάρχουν σχεδόν παντού μαζί με τις ελιές και τ' αμπέλια. Ανεξίτηλα σημάδια μιας ιστορικής στιγμής ή εποχής που το κάθε νοικοκυριό ή μικροϊδιοκτησία ξεφεύγει από τα όρια της αυτοκατανάλωσης και εξασφαλίζει ένα χρηματικό πλεόνασμα πουλώντας κουκούλια στους Οθωμανούς ή στους Ενετούς κατακτητές ή ακόμη και στους πρώτους Έλληνες κεφαλαιούχους, που στήνουν εργαστήρια μεταξωτών στο Μεταξουργείο, στην εποχή του Όθωνα. Πρόκειται γι' αυτούς  που πολύ αργότερα αποκαλέστηκαν από εμάς τους οικονομικούς επιστήμονες "Βιομήχανοι" και έγιναν αντικείμενο μελέτης στην Οικονομική Ιστορία.

Η μουριά είναι ένα πολύτιμο φυτό γιατί έχει πολλαπλές χρήσεις. 

Επί χρόνια τα φύλλα της άσπρης ή της κόκκινης μουριάς χρησίμευαν ως τροφή για τους μεταξοσκώληκες.Τα δέντρα της μουριάς φυτεύονταν στη σειρά και χρησίμευαν ως όρια για τα σπιτικά και τα χωράφια. Στον ίσκιο της στήνονταν τα τραπέζια των αγροτικών γλεντιών του καλοκαιριού. Από το ξύλο της μουριάς γίνονταν βέργες που χρησίμευαν ως στηρίγματα για τα φυτά ή για να βιτσίζουν τα άλογα και τα γαϊδούρια. Κατασκευάζονταν έπιπλα, κούνιες για τα παιδιά ακόμη και μουσικά όργανα.

Ο καρπός της, το μούρο είτε μαύρο, είτε βαθύ πορφυρό ή άσπρο χρησίμευε για την παρασκευή φαρμάκων, γλυκών, σερμπετιών και ποτών. 

Ακολουθώντας το δρόμο της μουριάς, βρέθηκα στην αρκαδική λίμνη Τάκα και μάζεψα μεγάλα ζουμερά μαύρα μούρα. 

Μαύρα μούρα σιρόπι και μαρμελάδα, για να αλείφουμε το ψωμί μας, να συνοδεύουμε τα τυριά μας, να νοστιμεύουμε το γιαούρτι, να ομορφαίνουμε αισθητικά και γευστικά τα παγωτά μας.

Όσοι επιθυμείτε να τα γευθείτε, να σπεύσετε... γιατί ήδη έχουν γίνει περιζήτητα.

Η Κλειώ

Η Κλειώ, ένα πανέμορφο κουτάβι "τέκελ", με μαύρο γυαλιστερό τρίχωμα, άσπρο κωλαράκι και κοιλίτσα, σοκολατί φρυδάκια, είναι το νέο μέλος της οικογένειας του Τροφοσυλλέκτη. Δύο παλαιοί και αγαπημένοι μας φίλοι ο Χρήστος και ο Φώτης μας το χάρισαν. Πρόκειται για το γνήσιον τέκνον του Πετράκη (του σκύλου τους) και της Μελίνας, που ζουν μονίμως στη Σύρο.
Με την Κλειώ θα τρέχουμε παρέα στα αρκαδικά λιβάδια και θα ανακαλύπτουμε συνεχώς νέους καρπούς για όλους εσάς.Την φαντάζομαι να χώνει τη μουσούδα της και να κυνηγάει τις πεταλούδες.
Καθώς προχωρούμε για την ισημερία του θέρους, από ώρα σε ώρα θα μαζέψουμε τα βερύκοκα και τα μούσμουλα του κήπου μας, καθώς εδώ στην Αρκαδία η άνοιξη με τα ραδίκια, τα σπαράγγια, τις φράουλες καλά κρατεί...
Τα αγριόβλητα και η αντράκλα, τα ντοματίνια μικρά γυαλιστερά ολοστρόγγυλα, τα κολοκυθάκια, τα μαρούλια, οι πιπεριές από το κτήμα μας θα προσφέρονται σε εσάς κάθε Δευτέρα πρωί για όλο το καλοκαίρι.
Και μην ξεχνάτε...  το παστό από τα χεράκια του Τροφοσυλλέκτη, μοναδικό με αυγά στραπατσάδα, το πικάντικο τυρί από τον Βάγγο Αρκαδίας, τα ραβιόλια με κολοκυθάκια, ξυνομυζήθρα και δύοσμο, οι βολβοί είναι ότι πρέπει για τις καλοκαιριάτικες παρέες στις αθηναϊκές βεράντες.

Κωνσταντίνου και Ελένης

Με τα φρούτα και τα χρώματα της άνοιξης: φράουλες, κεράσια, βερύκοκα, ετοιμαζόμαστε πυρετωδώς να υποδεχθούμε το καλοκαίρι...

Χρόνια πολλά σε όλες και όλους  

από τον Τροφοσυλλέκτη